Hội nghị Quốc tế thường niên Khu Công nghệ cao lần thứ 8: Kết nối tri thức quốc tế, phát triển nhân lực công nghệ cao

(SHTP Training) - Một đô thị công nghệ cao phát triển từ những con người có khả năng biến tri thức thành giải pháp, đưa nghiên cứu vào sản xuất và tạo ra những giá trị mới. Khi công nghệ liên tục mở rộng giới hạn, việc chuẩn bị nguồn nhân lực cũng cần một tầm nhìn rộng hơn: đào tạo gắn với nhu cầu tương lai, nhà trường đồng hành cùng doanh nghiệp, tri thức quốc tế được tiếp nhận và chuyển hóa thành năng lực sáng tạo tại Việt Nam.

Tinh thần đó được thể hiện tại Phiên song song số 3 với chủ đề “Phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao và hợp tác quốc tế”, diễn ra chiều ngày 16/10/2026 tại Trung tâm Đào tạo và Nghiên cứu công nghệ, Trường Đại học FPT, Khu Công nghệ cao TP.HCM. Do Trung tâm Đào tạo Khu Công nghệ cao TP.HCM (SHTP Training) và Trường Đại học Fulbright Việt Nam phối hợp tổ chức trong khuôn khổ Hội nghị Quốc tế thường niên Khu Công nghệ cao lần thứ 8 – Ngày Nghiên cứu và Đổi mới sáng tạo Vùng Đông Nam Bộ, mang chủ đề “Đô thị công nghệ cao – Động lực tăng trưởng của Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới”. Phiên song song số 3 đã kết nối những góc nhìn từ nghiên cứu, giáo dục đại học, doanh nghiệp và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Từ kinh nghiệm quốc tế đến yêu cầu của thị trường lao động, các nội dung cùng hướng đến một vấn đề thiết thực: chuẩn bị con người như thế nào, vai trò của các chủ thể để có thể tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển và làm chủ công nghệ.

TS. Nguyễn Việt Long, Phó Trưởng ban, Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP.HCM phát biểu khai mạc tại sự kiện

Mở đầu phiên thảo luận, ông Edward Lim, đại diện BLOCK71, NUS Enterprise (Singapore), chia sẻ kinh nghiệm xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và kết nối thị trường của Singapore.

Theo diễn giả, thành công của Singapore không đến từ những chính sách riêng lẻ mà là kết quả của quá trình đầu tư dài hạn, nhất quán vào khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong đó, mô hình hợp tác ba bên giữa Nhà nước – Trường đại học – Doanh nghiệp (Triple Helix) đóng vai trò nền tảng.

Từ kinh nghiệm phát triển BLOCK71, ông Edward Lim nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết nối các nguồn lực nghiên cứu, tài chính, công nghệ và thị trường để hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp phát triển.

Đáng chú ý, các sáng kiến như UniVentures và 84X được giới thiệu như những mô hình thúc đẩy kết nối startup công nghệ với doanh nghiệp, nhà đầu tư và các đối tác quốc tế, tạo điều kiện đưa kết quả nghiên cứu vào ứng dụng và thương mại hóa.

Diễn giả đánh giá Việt Nam có nhiều tiềm năng hợp tác với Singapore nhờ thị trường năng động, nguồn nhân lực và nhu cầu phát triển công nghệ ngày càng lớn. Tuy nhiên, để hợp tác hiệu quả, các bên cần xây dựng sự tin cậy, thống nhất tầm nhìn và duy trì cam kết lâu dài.

Edward Lim, Giám đốc BLOCK71 tại Việt Nam chia sẻ tại sự kiện

Tiếp nối chương trình, ThS. Vũ Thị Thu Hương, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, trình bày tham luận về chuyển hóa hợp tác quốc tế thành năng lực công nghệ nội sinh thông qua tuần hoàn nhân tài và điều phối hệ sinh thái.

Một vấn đề trọng tâm được đặt ra là: Sau khi chuyên gia quốc tế kết thúc chương trình hợp tác, các tổ chức trong nước có đủ khả năng tiếp tục vận hành, làm chủ và phát triển công nghệ hay không?

Theo diễn giả, hiệu quả hợp tác quốc tế không nên chỉ được đánh giá bằng số lượng chương trình, chuyên gia hay khóa đào tạo, mà cần đo lường bằng khả năng tiếp nhận, cải tiến và thương mại hóa tri thức tại địa phương.

Tham luận đề xuất thúc đẩy các nhóm nghiên cứu xuyên biên giới, đồng hướng dẫn nghiên cứu, luân chuyển chuyên gia và kỹ sư, đồng thời xây dựng đội ngũ kế cận trong nước.

Trong mô hình này, Khu Công nghệ cao TP.HCM được đề xuất giữ vai trò đầu mối kết nối, điều phối giữa doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và đối tác quốc tế, góp phần hình thành năng lực công nghệ bền vững.

ThS. Vũ Thị Thu Hương, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM chia sẻ tại sự kiện

TS. Nguyễn Thị Hồng Trang, Đại học Sài Gòn, giới thiệu mô hình hợp tác PPARP (Public – Private – Academic and Research Partnership), hướng đến thiết lập cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và tổ chức nghiên cứu.

Theo đề xuất, doanh nghiệp đóng vai trò xác định nhu cầu nhân lực và kỹ năng; cơ sở đào tạo xây dựng chương trình; các tổ chức nghiên cứu hỗ trợ phân tích, đánh giá; trong khi Khu Công nghệ cao thực hiện chức năng kết nối và điều phối nguồn lực.

Mô hình gồm năm bước: xác định nhu cầu doanh nghiệp, tổng hợp và điều phối, đồng thiết kế chương trình, triển khai đào tạo, đánh giá và cải tiến.

Đây được xem là hướng tiếp cận phù hợp với các ngành có tốc độ thay đổi công nghệ nhanh như bán dẫn, vi mạch, điện tử, tự động hóa và công nghệ sinh học.

Đặc biệt, diễn giả đề xuất triển khai thí điểm mô hình tại Khu Công nghệ cao TP.HCM, từ đó đánh giá hiệu quả trước khi xem xét nhân rộng.

TS. Nguyễn Thị Hồng Trang, Trường Đại học Sài Gòn chia sẻ tại sự kiện

Ở góc nhìn giáo dục đại học, TS. Đinh Vũ Trang Ngân, Hiệu trưởng Trường Đại học Fulbright Việt Nam, chia sẻ định hướng phát triển nguồn nhân lực tương lai thông qua mô hình giáo dục “Know – Do – Be” (Biết – Làm – Trở thành).

Theo đó, nguồn nhân lực công nghệ cao không chỉ cần kiến thức chuyên môn và kỹ năng thực hành mà còn phải có tư duy phản biện, khả năng thấu hiểu con người, năng lực giải quyết vấn đề và tinh thần trách nhiệm.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng, những năng lực mang tính con người ngày càng trở nên quan trọng.

Việc Fulbright hiện diện tại Khu Công nghệ cao TP.HCM được kỳ vọng mở rộng cơ hội hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp, giúp sinh viên tiếp cận các bài toán thực tế, tham gia nghiên cứu, thực hành và phát triển năng lực nghề nghiệp.

Thông điệp nổi bật từ tham luận là cần chuyển sự gần gũi về không gian thành sự gắn kết thực chất về con người, tri thức và hành động.

TS. Đinh Vũ Trang Ngân, Hiệu trưởng Trường Đại học Fulbright Việt Nam chia sẻ tại sự kiện

Đại diện khối doanh nghiệp, ông Steven Lim Kai Tuan, Công ty BESI, chia sẻ những yêu cầu về nhân lực phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn.

Theo diễn giả, phát triển nguồn nhân lực bán dẫn không thể chỉ tập trung vào số lượng kỹ sư được đào tạo mà cần chú trọng năng lực chuyên môn, kỹ năng liên ngành và khả năng thích ứng với môi trường sản xuất hiện đại.

Bên cạnh kiến thức nền tảng về điện tử, tự động hóa, vật liệu và kỹ thuật máy tính, nhân lực ngành bán dẫn cần được tiếp cận các công nghệ chuyên sâu như đóng gói bán dẫn tiên tiến, tích hợp chip 2.5D, 3D, trí tuệ nhân tạo và quản lý sản xuất thông minh.

Ông Steven Lim Kai Tuan đặc biệt nhấn mạnh mô hình đào tạo kết hợp thực tập dài hạn tại doanh nghiệp (Co-op Program), giúp sinh viên tích lũy kinh nghiệm thực tiễn ngay trong quá trình học.

Đại diện BESI cũng bày tỏ sự sẵn sàng hỗ trợ đào tạo thực hành và tiếp nhận sinh viên thực tập khi có cơ chế phối hợp rõ ràng giữa doanh nghiệp, nhà trường và đơn vị điều phối.

Ông Steven Lim Kai Tuan, Phó Chủ tịch Dự án Chiến lược Việt Nam tại BESI chia sẻ tại sự kiện

Khép lại chuỗi tham luận, PGS.TS. Nguyễn Anh Thi, đại diện CITARES, giới thiệu cách tiếp cận phát triển nguồn nhân lực dựa trên “nền kinh tế kỹ năng” (Skills Economy).

Theo diễn giả, trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh, năng lực thực hành và kỹ năng nghề nghiệp ngày càng có vai trò quan trọng bên cạnh bằng cấp học thuật.

Một hệ sinh thái kỹ năng hiệu quả cần được xây dựng trên ba trụ cột: ngôn ngữ chung về kỹ năng, hệ thống thông tin kỹ năng và hệ thống chứng nhận kỹ năng.

Đặc biệt, các tổ chức trung gian được xác định là mắt xích quan trọng trong việc kết nối nhu cầu doanh nghiệp với hoạt động đào tạo, chuẩn hóa kỹ năng và hỗ trợ người lao động học tập suốt đời.

Đối với các ngành công nghệ chiến lược như bán dẫn, việc phát triển nhân lực cần gắn với dự báo nhu cầu thị trường, tránh mất cân đối cung – cầu và tạo điều kiện cho sự luân chuyển nhân lực trong nước, quốc tế.

PGS.TS. Nguyễn Anh Thi, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Citares chia sẻ tại sự kiện

Qua sáu tham luận và các nội dung trao đổi, phiên thảo luận đã làm rõ một thông điệp xuyên suốt: Phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao không phải nhiệm vụ riêng của cơ sở đào tạo hay doanh nghiệp, mà đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ của toàn bộ hệ sinh thái.

Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo chính sách; doanh nghiệp xác định nhu cầu và tạo môi trường thực hành; cơ sở đào tạo cung cấp tri thức và phát triển năng lực; các tổ chức nghiên cứu và trung gian hỗ trợ kết nối, điều phối, chuyển giao công nghệ.

Đặc biệt, vai trò kết nối hệ sinh thái của Khu Công nghệ cao TP.HCM được nhiều diễn giả đề cập như một yếu tố quan trọng để thúc đẩy hợp tác thực chất, tối ưu nguồn lực và nâng cao hiệu quả đào tạo.

Phiên thảo luận kết thúc trong không khí trao đổi cởi mở, tích cực và hợp tác. Những ý kiến, mô hình và đề xuất được Ban Tổ chức ghi nhận, tổng hợp, làm cơ sở tham khảo cho công tác tham mưu chính sách, xây dựng chương trình đào tạo và phát triển hợp tác trong thời gian tới.

Kết quả phiên thảo luận góp phần mở ra những định hướng thiết thực nhằm xây dựng hệ sinh thái nhân lực công nghệ cao có khả năng thích ứng, đổi mới và hội nhập quốc tế, phục vụ mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ và công nghiệp công nghệ cao của TP.HCM và Việt Nam.

Các đại biểu cùng lưu lại dấu ấn kết nối tại Phiên “Phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao và hợp tác quốc tế” – Hội nghị Quốc tế thường niên Khu Công nghệ cao lần thứ 8 năm 2026.

SHTP Training